Nahi eta behar dudalako

Hamabi egun pasa dira urte berria hasi zenetik. Urtea amaitzerako irakurriak nituen hiruzpalau artikulu 2015ean zehar soilik emakumeen lanak irakurri dituzten pertsonek (emakumeak denak, aipatzea sobera badago ere) idatzitakoak. Ez zuten ezer berririk aipatzen: pentsatu gabe irakurketak aukeratzen hasiz gero normalenean gizonezkoen lanak gehiago irakurriko dituzula emakumezkoenak baino, eskuragarri ere lehendabizikoenak gehiago daudelako bigarrenenak baino. Horixe zen ideia nagusia, orokorrean, artikulu (edota esperimentu) guztietan.

Ez nien atentzio gehiegirik jarri. Ez zioten ezer berririk. Betiko leloaren betiko leloa.

Baina, tira, atzoko egunez, urte berriaren hamaikagarren egunez, joan nintzen alabarekin liburutegira, eta txikien txokoan lagun batekin jolasean zegoen bitartean joan nintzen beste apalak kuxkuxeatzera. Hasi nintzen begira, eta aizue, gehiengo handi bat gizonezkoek idatzitako lanak ziren. Egun gutxi lehenago irakurritako artikuluak gogoratu nituen segituan. Urrutira joan beharrik ez da horrelakoak ikusteko, antza.

Gauean (berriz, ez dakit zenbatgarren aldiz) irakurri nuen Joan Didion-i Paris Review-k egindako elkarrizketa bat, eta hara ze pasarterekin geratu nintzen:

 “When I was starting to write—in the late fifties, early sixties—there was a kind of social tradition in which male novelists could operate. Hard drinkers, bad livers. Wives, wars, big fish, Africa, Paris, no second acts. A man who wrote novels had a role in the world, and he could play that role and do whatever he wanted behind it. A woman who wrote novels had no particular role. Women who wrote novels were quite often perceived as invalids. Carson McCullers, Jane Bowles. Flannery O’Connor, of course. Novels by women tended to be described, even by their publishers, as sensitive. I’m not sure this is so true anymore, but it certainly was at the time, and I didn’t much like it. I dealt with it the same way I deal with everything. I just tended my own garden, didn’t pay much attention, behaved—I suppose—deviously. I mean I didn’t actually let too many people know what I was doing”.

Eta, horrelaxe, eta buruari buelta askorik egin gabe (baina aurreko hitz hauek buruan), hartu dut erabakia. Hartu nuen, bart gauean, erabakia.

Aurten soilik emakumeek idatzitako lanak irakurriko ditut. Doktoretza tesiko jardunetik kanpo, bederen! Irakurketa librearen inguruan ari naiz hitz egiten, plazerez egingo dudan irakurketaren inguruan.

Ez dakit hitza %100ean beteko dudan. Ez dut uste askorik kostako zaidanik. Baina tira, nire burua dudan jartzea ez da aldrebesegia izango, ala? Konturatzerako aurten (berriz diot, doktoretza tesiko jardunetik kanpo) irakurri ditudan liburuak emakumeek idatzitakoak dira: Rosa Cobo-ren Hacia una Nueva Política Sexual: Las Mujeres ante la Reacción Patriarcal eta Elizabeth Badinter-en Por Mal Camino eta La Mujer y la Madre. Beste bi ditut esku artean eta biak emakumeek idatzitakoak. Beste bi mesanotxean, baina gizonezkoek idatzitakoak dira eta liburutegira bueltan joango dira gaur (ez ote naiz damutuko!), datorren urtera arte bederen.

Esperimentu bat da, argi gera dadila. Saiakera bat. Eta esfortzu bat ere bai, emakumeek idatzitako literatura gehiago irakurtze aldera. Nahi dudalako eta behar dudalako. Zor diedalako hori emakume idazleei, eta batez ere, idazle feministei eta Euskal Herriko emakume idazleei.

#emakumeakirakurtzen

Advertisements

Gurasotasun, amatasun, aitatasun feminista – baliabide bila

Denborak dira amatasunaren gaiak hainbat ezpal zorroztu dizkidanetik. Ama izateak badu, noski zerikusirik horretan. Bai eta feminista (autodefinitua) izateak ere. Urtetan zehar feminismoaren inguruan irakurtzen eta idazten aritzeak ere bai.

Aspaldian, ordea, badirudi ezpalak arantza bihurtzen ari direla, eta amatasunaren inguruko zirrikitu guztiek gehienek kirrinka egiten didatela. Belarrietan, buruan, zer esanik ez bihotzean eta, are gehiago, egunerokotasunean.

Eta urtetan zehar automatikoki egin dudan moduan, zerbaitek kirrinka egiten didanean horren inguruan sakonago irakurtzeko beharrak astindu nau.

 

askafeminist

 

Beraz, hemen nire aitorpena. Gurasotasun/amatasun/aitatasun feministaren inguruko baliabideen bila nabil. Hauen inguruko informaziorik? Titulurik? Autorerik? Erreferentziarik? Dena delakorik? Berdin dit baliabide elektronikoak badira, bibliografikoak, grafikoak, ikusentzunezkoak… Baliabideak. Gurasotasun/amatasun/aitatasun feministaren ingurukoak.

Dena den, argibidetxo bat. Amatasun feminista diodanean ez diot amatasunaren inguruko kritika feminista. (Honek ere pizten du nire interesa, ez gaizki pentsa. Eta honen inguruko baliabideak iritsiz gero, horiek ere arras ongietorriak izango dira.) Baizik eta amatasunaren proiektu feminista. Gurasotasunarena. Aitatasunarena. Zer dira hauek feminismotik? Nola garatzen eta burutzen ditu feminismoak hauek? Edo, euren proiektuak? Gurasotasunaren proiektuak? Amatasunaren inguruko estrategia feministak, etab. etab.

Bigarren argibidetxo bat: ez dit axola Euskal Herrian eta Euskal Herritik egindako baliabideak diren, edo atzerriko baliabideak diren. Denak dira ongi etorriak.

En breve…: busco referencias e información sobre modelos de maternidad/paternidad feminista. (Proyectos de) Familias feministas, estrategias feministas en cuanto a crianza y educación, etc. No me refiero a la crítica feminista de la maternidad, referencias que, si llegan, también serán más que bienvenidas. Me refiero a la maternidad/paternidad feminista.

In short…: I´m looking for references and information about feminist motherhood/fatherhood/parenthood; feminist families, their projects, strategies, etc. I´m not referring to the feminist critique of motherhood (if any kind of information or references also arrive in this regard they will also be more than welcomed!), but to feminist motherhood/fatherhood/parenthood and/or family models.

Saretik (III)

  • Sekula santan aspertuko ez nauten gisako artikuluetako bat, ez entretenigarri soilik zaizkidalako eta beste emakumeek gai hau nola lantzen duten edo gai honi nola aurre egiten dioten kuriositatez bizi naizelako bakarrik, mingarri puntu bat ere badutelako. Amatasuna eta lan munduaren uztarketaren inguruan. Halakorik bada, bederen.
Margot Wallstrom
Argazkia hemendik.

“It is a sign of how upside-down modern politics has become that one assumes that a politician who defends freedom of speech and women’s rights in the Arab world must be some kind of muscular liberal, or neocon, or perhaps a supporter of one of Scandinavia’s new populist right-wing parties whose commitment to human rights is merely a cover for anti-Muslim hatred. But Margot Wallström is that modern rarity: a left-wing politician who goes where her principles take her”.

Lekuak

Lekuek, hangoek eta hemengoek, lekuekiko ditugun harremanek, lekukotasunak eragiten dizkigun zerak, eta lekuen eta euren ezaugarrien arabera bertako (zein bertakoak ez diren) pertsonekin sortzen ditugun harremanak bueltaka izan ditut aspaldian barrenean. Bai, nire lanaren eragin zuzena da, ez da duda arrastorik horretan, memoria eginez gero gisako zerak gehiagotan identifikatzera iritsi banaiteke ere.

Prishtina1
Prishtina erdialdeko kale bat, orain urte batzuk.

Uztailaren 11 bat zen Kosovora iritsi nintzen lehen aldia. Hegazkinetik ateratze hutsak izerdi busti patsa eragin zuen bidairi guztien aurpegietan. Lurralde hura ezagutzeko gogoa nuen haur nintzenetik, eta behinhola han nengoen. Fisikoki han. Ez zegoen han nire burua bakarrik. Nire gorputza eta biak elkarrekin ziren. Han nengoen.

Bazuen bidaia hark helburu garbi bat: doktoretza tesia hasi berria nuen, eta honen landa lana suposatuko zuen bidaia sortaren lehendabiziko irteera zen hura. Hala ere, helburu bakar batekin joateko gomendatu zidan hainbat adituk (tartean tesi zuzendarik ere bai): “ez egin batere lanik zure lehen bidaian”. Tesiarekin eta ikerketarekin erlazionatutako inolako lanik, bederen, esan nahi zidaten. “Ez egin elkarrizketarik”. Pasiatu. Ezagutu. lkusi leku desberdinak. Ezagutu jende desberdina. Begiratu, entzun, pentsatu, idatzi. Eta, tira, gutxi gora behera hori egin nuen.

Hala ere dena zen nire lana. Dena zen ikerketa. Dena zen tesia. Dena zen gerra, dena ziren emakumeak, den ziren euren esperientzia eta bizipenak.

Konturatzerako emakume aktibisten artean mugitzen hasi nintzen. Urtetan zehar egunkaritako, kasette zaharretako, irratsaioetako eta interneteko artikuluetako hitz eta argazkien bitartez ezagutzen nituen emakumeak (hauetako batzuk, ezagutza prozesuak luzeak baitira atzerritar zarenean) nire aurrean nituen, makiato baten bueltan, mojito baten bueltan, zigarreta ke artean. Elkar begiratzen ginen, elkar hitz egin, elkar ulertu. “Hainbeste denbora zain eta azkenean hemen naiz. Leku honetan”, pentsatzen nuen, “see you soon” batekin elkar agurtzen ginenean. Zail egiten zen sinestea.

Hura izan zen han eta hemen kontzeptuak nire buran identifikatu nituen garaia. Oraindik-orain ulertzen ditudan moduan identifikatu nituen garaia, bederen. Burua eta gorputza non, han eta hemen present. Burua han, gorputza hemen. Gorputza hemen, burua han. Eta gutxitan biak elkarrekin han, Kosovon. Nahi baino gutxiagotan.

“Zer dela eta iritsi zara ba, hona?”

Etengabeko galdera. Eternala. Errepikakorra. Errepikakorregia.

Berandu baino lehenago ikasten duzu zure tesia, ikerketa lan mardul hori, bi esalditan laburtzen.

“Benetan? Ba, begira, honako hau ezagutu behar duzu, eta halako hau ere bai”.

Eta haren ondokoa ere bai. Segituan erori zitzaidan izen zaparrada, segituan idatzi nituen nola hala koadernoan euren telefono eta guzti. Nork esan zuen kontaktuk egitea zaila zela?

“Eta, zer da ba jakin nahi duzun hori?”

Eta asperen egin beharrean aurkitzen zara, “dena, den-den-dena” eratzuna sahiestu nahian.

“Garai desberdinak ziren. Gudak dena desegiten du”.

Gudak dena desegiten du. Lehen denetik genuen. Orain ez dugu ezer”.

Supituki, egindako elkarriketak berriz entzun edo transkribatzen ari zarenean etengabe errepikatzen dizuten gogoeta dela erreparatzen diozu. Eta konturtzen zara, gudak hartutako leku horretara mila aldiz joanda ere, beste mila elkarrizketa eginda ere, sekula ez zarela iritsiko sentimendu hori zer den jakitera. Berdin duela zenbat irakurtzen duzun. Zenbat ikertzen duzun. Zenbat galdetzen duzun, zenbat identifikatu nahi duzun.

Ezin duzu, zuk ez duzulako bizi.

Eta gogoratzen duzu lekukotasunarekin, lekuan bertan izatearekin, une zehatz batean lortzea aurreikusi zenuena, edo aurreikusi arazi zizutena. Baina ez. Konturatzen zara, berandu baino lehenago, nahita ere ezingo duzula bizi hori. Ulertzen, saiatuko zarela ulertzen. Baina bidean geratuko zarela. Ez han eta ez hemen. 

Saretik (II)

Ez dakit zenbateko maiztasunarekin itzuliko naizen gisa honetako irakurketa proposamenekin. Ingurukoek gogorarazten didatenean (horrelakoak botatzen dizkidatenean, gehienetan) gogoratzen naiz, hasten naiz proposamenak biltzen eta… Sarri ahazten ditut zirriborroen karpetan. Tira, bigarrena bada bigarrena izan dadila, baina izan dadila.

—-

Izango al da beste alde horretan Nancy Fraser gustuko duenik… Aste honetan, bere lanak irakurri behar izan ditut (arrazoiakbeste egun baterako gera daitezela!). Hemen, New Yorkeko The New School unibertsitateko irakaslearen hainbat elkarrizketa eta artikulu, sarean aurki litezkeenak eta irakurketa ‘arinago’ bat eskatzen dutenak. Argia aldizkarian, La Vanguardia egunkarian, El País egunkarian, The Guardian egunkarian

Bestalde…:

-Emakumeak bakea eta segurtasunean duten paperaren inguruan Rina Amiri-ri egindako elkarrizketa.

– Cat Boyd-i egindako elkarrizketa, hemen eta hemen. Zaharra, baina gurean aktualitaterik galtzen ez duena.

BG-Banner-Essay-by-Watkins

– Aurrez ere partekatu dut hemen, urruti geratzen zaigu, etab. Ez nau aspertzen ordea: “Now, I don’t know about you, but I tend to think professional sexism via artistic infantilization is a bummer, frustrating, disappointing, but distinct and apart from those violent expressions of misogyny widely agreed upon as horrific: domestic violence, sex slavery, rape”. Claire Vaye Watkins-en lana: On Pandering.

– Hasi berri dira baina zer ekarriko duen irakurtzeko gogoz naiz jada: Milestones, Vela Magazine-ren zutabe berria.

– AEBak direla eta herri librea dela eta… Nazka ematen dutela? Esan liteke? Barka minduta sentitzen denik bada… Baina errealitatea errealitate da, aizue. Emakumeen eskubideak atzeraka apurka eta etenik gabe.

 

greenham common

– Honakoa, irribarretxo berezi batekin lagunduta doana… Oraindik orain askok Greenham Common-i sarri begiratzen diogulako.

– Eta azkena, emakume batzuk, besterik gabe, inspirazio huts direlako. Bell Hooks NY Times-en: “My militant commitment to feminism remains strong, and the main reason is that feminism has been the contemporary social movement that has most embraced self-interrogation”.

 

*Argazkiak aipatu artikuluetatik hartutakoak.

“When I write I hover”

Denboratan izan ditut Gloria Anzaldúa-ren eta bere lanaren inguruko liburu batzuk etxean. Ireki gabe. Ba la dut barkamenik?

identityisalwaysunderconstruction

Bere lan bat aspaldian irakurria banuela eta, bere lanari buruzko lanari heldu diot. Honi. Eta hasieratik amaierara arte kolpekada batean amaitu artean ezin izan dut harnas handirik hartu. Neplantla hitzarekin maitemindu artean bederen.

Sorkuntza prozesuen kuxkuxera autodefenitua izaki (autoidentifikatua?), ezin izan dut hau hemen berreskuratu gabe oheratu:

When I write I hover

When I write I hover about myuself and sometimes I zoom in and out. I am both me and not me, the eye that looks at things is my eye yet another’s eye. When I write I am both most myself and least myself. When I write I escape my condition but the writing always takes me back to confront my condition because to write is to live in made up worlds. I write not just to escape reality but to create a new reality. I write because it´s my calling, my task to do in the world. I write. It is a ritual, a habit, a propensity bred in my bones. It is what I do. I write because I like to think on paper. I write because I like to think, and to track my thoughts. I write because I want to leave a discernable mark on the world.

Zergatik idazten dugu?

Sekula santan erantzunik ba ote du galdera horrek?

wheniwriteihover

*Aipu eta argazkia aipatu lanetik hartutakoak.

 

Saretik (I)

Kafe baten bueltan elkartu naiz aspaldiko lagun batekin aste honetan, eta berriz errepikatu dit beti egiten didan galdera bera: irakurtzen dituzun artikuluak-eta bidaliko dizkidazu? 

Elkarrizketa nola amaitu zen azaldu beharrik ez dago hau irakurtzen ari bazara. Praktikotasunaren izenean irakurtzen joaten naizenak hemen jarriko nizkiola hitz eman nion. Eta, hara, hemen doa.

kindle

– Office housework edo bulegoko etxeko lanak

– “A liberated woman is one who has sex before marriage and a job after.” – Gloria Steinem. Berandu iritsi naiz webgune honetara, badakit. Aste honetan deskubritu dut Slutever. Eta honetxek lapurtu zizkidan irribarreak.  

– Ez nuen uste horrelako bide aldaketak (nolabait deitzeagatik) egin zitezkenik! Bejondeiela egina duten guztiei. Inbidia sanoa ageri da hemendik…

Fifty Shades of Grey gorroto duzuen horientzat: Fifty Shades of Socialist Feminism. ZO-RA-GA-RRI-A!