Zirkuluetaz

I

Nire Kosovo ez da zuk ezagutzen duzun Kosovo.

Atzo bikotea eta alabarekin kafe baten bueltan izan genuen eztabaidaren (ajam, bikotea eta bion arteko eztabaidaren) ondorio nagusienetako bat izan zen hori. Emakumeen eskubideen eta tokiko mugimendu feministaren inguruan antolatu berri zen mahainguru batetik atera ondorenean izan genuen elkarrizketa hau. Eta, horrexek berak eraman gintuen ondorio horretara.

Nire lanak, nire ikerketak bultzatuta iritsi nintzen lehenengoz lurralde honetara, eta horixe bera da orain ere, hein handi batean, hona egiten ditudan (eta, ditugun) bidaien arrazoi nagusia. Eta, nire ikerketak, hain zuzen ere emakumeen eskubideak eta tokiko mugimendu feminista ardatz dituen heinean, ni neu ere tokiko mugimendu feministan (eta honen azpi-talde desberdinen inguruan) mugitu naiz sarri. Horregatik diot, sistema patriarkala botere nagusia den lurralde honetan, nik ezagutzen dudan hau ez dela zuk ezagutzen duzun edo ezagutu dezakezun hori.

Emakumeen eskubideen aldeko jarduna zein mugimendu feminista gizarte honen zati txikitxo bat dira, botere hegemonikoetatik (kontutan har dezagun tokiko botereek duten hegemonia, bai, baina ez dezagun ahantzi nazioarteko erakundeek mapa arrunt ttiki honetan duten hegemoniazko boterea ere, mesedez) at geratzen dena dudarik gabe (gero zati txikitxo honek botere hegemonikoekin izan ditzakeen harremanak beste zerbait dira, hau ere ez dezagun ahantzi). Eta, alta, zati handi horren baitan mugitzen banaiz ere, zati txiki horretan jaten, edaten eta harnasten dut egunero. Hemen egon edo han egon.

Horrekin ez dut esan nahi ez dudanik hemengo botere hegemonikoen indarrik ikusten. Ezta ez naizenik aipatu zirkulu horretatik ateratzen ere. Hemen ditudan lagunik onenetako batzuk zirkulu horretatik kanpokoak dira, preseski. (Bai, beste lagunik onenetako batzuk zirkulu honetan daude, zer egingo diot!). Baina batzutan ahaztu egiten dut non mugitzen naizen. Ei, ez gaizki hartu, ez da ez dudalako ikusten non zapaltzen dudan. Toki berean zapaltzera behartuta nagoelako baizik (hara, tesia non agertzen den!).

II

Batzutan (ajam, sarri) honekin konturatzen naiz elkarrizketarik normalenetan.

Lagun min batekin topo egin genuen hiruok aurreko astean, kafetxo bat hartzeko. Hilabete batzuk ziren elkar ikusi ez genuela, hemen izan nintzen azken alditik. Eta, hara non, ez zuen oraindik alaba ezagutzen (nire harridurarako). Hemen, hori, barkaezina da, aizue!

Hasierako ‘kaixo’ak, ‘zein polita zara txiki’ak, ‘zer moduz zabiltzate ba’k eta aspaldian ikusi ez duzun eta zure alaba lehenegoz ezagutzen duen lagun batekin izan dezakezun elkarrizketa arrunt bateko galde-erantzunak amaituta, bakarrik geratu ginen biok. Ezkongaia da bera (iazko udan egin zuten publiko, ehunka gonbidatu zituen festa erraldoi batean, ezkondu egingo zirela), eta ezkontzaren eta aurretiko jai erraldoiaren inguruan galdetu nion.

Tira, kontu batek bestera eraman gintuen. Esan zidanera arte oso gertuko sentitzen zuen emakume baten egoera zein zen (ez, laguna ez da hemen zoritxarrez egunerokotasun den istorio honetako protagonista), eta bera, bere aldetik, zer egiten ari zen hura ahal zuen moduan hobetzeko. Finean, ezkontza eta familia erlazioek eragindako egoera zen, eta ezer gutxi egin zezakeen sistema patriarkala botere guztiz hegemonikoa den lurralde honetan. Baina tira, alternatiba ttikienak alternatiba ei.

Istorioa publiko egiteak ez du ezer aldatzen. Istorioa publiko egiteak gertatu den edo gertatzen ari den lurraldera iritsteko aukera gutxi ditu oso. Baina ni neu beldur naiz hemen (edonon!) dagoen botere hegemoniko honetaz. Eta, aukeran, nahiago ixilik mantendu. Literatura, sormena eta idazketaren legeen aurka noala jakinda ere (ez hasi zerbaitetaz idazten ondoren kontatu edo sakondu behar ez baduzu, ala?). Tira, zer egingo diogu.

Funtsa zera da: sarri zure zirkuluek ezkutatzen dutela errealitatea. Edo, askorentzat errealitate den hori: hemezortzi urte, familia pobre batetik eratorria, familia aberats bateko semearen ezkongai, eta ezkontzerako banantzeari aurre egin behar. Egoera hori, hemen, orotariko bazterketa bezala ulertu behar da: bere familiara ezin jo, euren honorea zikindu baitu; bere herrira ezin jo, arrazoi berberagatik. Hemezortzi urte, gutxi ezagutzen duen hiri batean, ikasketarik gabe eta lanik gabe.

Mugimendu feministak aurre egin nahi dion arazo larrienetako bat dago honen barrenean: emakumeen independentzia. Eta, bide batez, gehi diezaiogun ekuazioari honako hau ere: emakumeen independentzia ekonomikoa. Elkar lotuta daudela eta doazela ulertzen ez bada ere, badaezpada.

Alta, mugimendu feministaren zirkuluetan lan hildo garrantzitsuenetako bat den heinean, zirkulu honetan mugitzen den honentzat teoria hutsala izan da, orain arte, aurreko paragrafoek irudikatu duten argazki hau. Ez gisakorik existitzen ez zela sinisten zuelako (lurralde honen inguruan irakurtzen hasi bezain laster ageri da errealitate hau edonon), oraingoan gertu gelditu zaiolako, baizik.

Batzuetan, mugitzen zaren zirkulu horiek itsutu egiten zaituztelako, agian.

Alta, mugimendu feministaren zirkuluetan lan hildo garrantzitsuenetako bat den heinean, zirkulu honetan mugitzen den honentzat teoria hutsala izan da, orain arte, aurreko paragrafoek irudikatu duten argazki hau. Ez gisakorik existitzen ez zela sinisten zuelako (lurralde honen inguruan irakurtzen hasi bezain laster ageri da errealitate hau edonon), oraingoan gertu gelditu zaiolako, baizik.

Batzuetan, mugitzen zaren zirkulu horiek itsutu egiten zaituztelako, agian.

Advertisements

Utzi erantzun bat

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Aldatu )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Aldatu )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Aldatu )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Aldatu )

Connecting to %s